Này thiền giả, trên bước đường đời ngược xuôi, đôi khi con thấy mình hụt chân rồi ngã quỵ. Đừng vội nản lòng, cũng đừng coi đó là dấu chấm hết. Thực ra, mỗi bận hụt chân là một lần con buộc phải cúi xuống để nhìn thật rõ mảnh đất mình đang đứng, để thấy những điều không như ý (Dukkha - Sự không toại nguyện) vốn dĩ là một phần của lẽ tự nhiên. Những lần vấp váp ấy chẳng qua là những bài học bằng xương bằng thịt, dạy con cách làm sao để sau này có thể đứng vững, làm sao để thắng được những yếu hèn trong lòng mình và biết cách làm chủ cuộc đời mình. Người ta vẫn thường nói về chuyện đoạt lấy thiên hạ, nhưng con ơi, muốn làm nên chuyện lớn, muốn giữ được thiên hạ trong tay, trước tiên con phải học cách làm chủ chính tâm mình qua những lần thất thế. Thất bại không phải là vực thẳm, nó là cái túi khôn mà đời ban tặng cho kẻ biết nhìn nhận, để từ những đắng cay đó, con biết rèn giũa mình thêm vững chãi. Khi đã thấu hiểu điều này, tâm trí con sẽ bớt đi sự rối bời, chẳng còn quá ham hố lúc thắng hay quá sầu thảm lúc bại, cứ thế mà lững thững bước đi trong sự bình thản.
Để làm được những việc lớn lao ở đời, thiền giả cần phải biết giữ mình sao cho thật khéo giữa sự siêng năng hết lòng (Viriya - Sự tinh tấn) và khả năng buông tay đúng lúc (Nekkhamma - Sự buông xả).
Con người ta sống ở đời, nếm trải đủ đắng cay mới hiểu rằng muốn nắm được thì cũng phải buông được. Cái tâm mà cứ khăng khăng muốn mọi thứ phải theo ý mình, cứ khư khư giữ chặt lấy những kết quả tốt đẹp thì cũng giống như cành cây khô giòn, gió lay một chút là gãy gập. Việc tu tập của con cũng chẳng khác gì việc một vị tướng cầm quân ra trận: phải biết chấp nhận cả hai mặt của đồng tiền, có được thì có mất, có thắng thì có bại. Khả năng dám buông bỏ những mong cầu nặng nề, dám gạt đi cái tôi kiêu hãnh sau mỗi lần ngã ngựa chính là chìa khóa để con mở ra những chân trời rộng mở hơn. Khi lòng không còn bị trói buộc bởi nỗi sợ mất mát, con mới đủ thong dong để gánh vác những việc trọng đại. Và khi cái tâm đã tự tại, cách con đối đãi với thế gian cũng trở nên nhẹ nhàng, vừa vặn hơn nhiều.
Này thiền giả, khi bước đi giữa lòng đời đầy rẫy những tị hiềm, lòng thương mến (Metta - Lòng thương mến) là một điều rất quý, nhưng con hãy nhớ rằng lòng tốt cũng cần có những lằn ranh rõ rệt. Con cần giữ vững những giá trị riêng của mình, sống tử tế nhưng tuyệt đối không được để sự tử tế đó trở thành sự nhu nhược để người khác muốn làm gì thì làm. Con hãy nhìn cây xương rồng lặng lẽ giữa sa mạc khô cằn kia mà xem: nó chẳng hề có ý định làm hại ai, nhưng chính những chiếc gai nhọn trên mình nó khiến những kẻ định làm càn phải biết giữ khoảng cách và tôn trọng nó. Những chiếc gai ấy chính là sự bảo vệ cần thiết. Con có thể nhường nhịn, có thể mềm mỏng, nhưng nhất định không được để mình trở nên yếu đuối. Hãy học cách nói "không" vào những lúc cần thiết để bảo vệ sự yên bình trong tâm hồn và cái giá trị thật sự của con. Sự tử tế không có nghĩa là để bất kỳ ai cũng có quyền bước chân lên cuộc đời mình một cách bừa bãi. Đó là một khoảng cách an toàn, giúp con giữ trọn lòng thiện lương mà không bị tổn thương bởi những điều xấu xí xung quanh. Khi hiểu được lẽ đó, con sẽ có một cái nhìn thấu suốt hơn về những người đang cùng con đi chung một đoạn đường.
Sau cùng, qua bao nhiêu đắng cay ngọt bùi, thiền giả cần đạt đến chỗ thấy đúng sự thật (Yathabhuta - Thấy đúng sự thật) về cái nết, cái lòng của con người. Con phải hiểu một sự thật đôi khi hơi phũ phàng rằng, không phải ai cũng đủ sâu sắc để trân trọng lòng tốt của con, và chẳng phải ai cũng xứng đáng để nhận lấy toàn bộ sự chân thành mà con trao đi. Đây không phải là cái nhìn oán trách hay hằn học với đời, mà là sự tỉnh thức sau khi đã nếm đủ mùi nhân thế. Hãy luôn giữ cho mình một trái tim ấm áp để bao dung, nhưng đồng thời phải đi kèm với một cái đầu thật tỉnh táo (Panna - Trí tuệ) để soi đường chỉ lối. Cái trí ấy sẽ giúp con biết rõ đâu là nơi nên gieo hạt giống chân tình, và đâu là nơi cần giữ lại sự im lặng bình thản.
Khi con đã nhìn thấu được bản chất thực của mọi chuyện, con sẽ không còn thấy đau lòng hay oán giận khi lòng tốt của mình bị chối bỏ. Đó chính là sự thức tỉnh sâu sắc nhất, giúp con giữ mình vẹn nguyên giữa thế gian đầy biến động, sống một cuộc đời vừa trọn vẹn tình người, vừa vững vàng trong trí tuệ sáng suốt. Cứ bình thản mà sống, con nhé.
