Đừng bao giờ lầm tưởng thiền với một cái gì khúc mắc, phức tạp và khó hiểu

 Mà luôn nhớ rằng thiền chỉ là sự chú ý đơn giản nhất trong các sự chú ý.  Chân như của vạn vật thế nào thì thiền nhìn như thế đó, chứ không hơn, không kém, không bớt, không thêm… Người tu thiền nên luôn nhớ như vậy để kinh nghiệm cho chính xác chân như của vạn vật.  Cái quan trọng nhất để ta có thể đưa tâm ta về thực tại, sống tỉnh thức, và thực chứng thân tâm là ở chỗ nầy: là cái chú ý vô cùng đơn giản nầy.  Hãy nhìn sự vật đúng y như là sự hiện thực của sự vật.  Cái nhà là cái nhà, không đẹp, không xấu, không thấp, không cao, không rộng, không hẹp, không lớn, không nhỏ.  Nó là cái nhà, không phê phán, không so sánh, không để thành kiến của mình lên trên sự nhận biết, cũng như không can dự vào bất cứ mặt nào của sự vật.  Cái nhìn đơn giản hay như thị còn có nghĩa là sự nhận xét vô tư không phán đoán.

Sự chú ý đơn giản sẽ giúp cho ta chỉ thấy và biết những hiện trạng ở hiện tại; chỉ sống trong giây phút hiện tại, chứ không thả hồn về quá khứ hoặc tương lai.  Ta sống hoàn toàn cho những giây phút nầy.  Tâm phàm phu thường hay bám víu vào những vui, mà xua đuổi những buồn; bám víu vào những đẹp, mà xua đuổi những xấu; bám víu vào những giàu, mà xua đuổi những nghèo… Nếu nói tu thiền mà không biết dùng cái nhìn đơn giản, như vậy thì không cách gì tâm ta được định.  Vì sao?  Vì như vậy tâm vốn dĩ đã dong ruổi trở nên dong ruổi hơn. 

 Hãy lắng lòng tìm về tự nơi mình; hãy nghe những gì đang xảy ra trong thân ta, trong tâm ta, và trong thế giới quanh ta.  Với tâm tĩnh lặng ta sẽ nghe thấy một cách như thật những gì đang diễn tiến quanh ta.  Ta sẽ nghe những âm thanh nhỏ thật nhỏ, dù có khác biệt, ta vẫn nghe.  Cả thế giới quanh ta như lần hồi khôi phục với sự tĩnh lặng của ta.  Chính nhờ ở sự tĩnh lặng nầy mà tâm ta cũng bớt dong ruổi và trở nên tĩnh lặng hơn nữa.  Tuy nhiên, muốn được sự chú ý đơn giản và cái nhìn như thị nầy thì ta phải cố gắng công phu qua thiền tập để có thứ nhất sự chú ý chỉ vào một sự vật, và thứ nhì chỉ nên biết những gì đang xảy ra mà thôi.

Nên nhớ rằng trí tuệ đạt được không là một cái gì đặc biệt hoặc cao siêu.  Nó chính là sự biết buông bỏ những u mê; biết buông bỏ những gì có sanh có diệt để tìm về với chân như thường trụ.  Nếu ta biết buông bỏ, ta sẽ đạt được sự chú ý đơn giản và cái nhìn như thị và do đó công cuộc tu tập của ta sẽ là một hiện thực, chứ không còn là chuyện mơ hồ nữa.

Thường thì chúng ta ít khi sống thực cho chúng ta

 Chúng ta không sống cho hiện tại và tâm chúng ta cứ dong ruổi đến những vùng quá khứ hoặc chạy theo những ảo tưởng của tương lai.  Quá khứ còn đâu?  Tương lai có đâu?  Mà chúng ta lại phí thì giờ hoài công vô ích?  Hãy để thì giờ đó mà sống cho hiện tại của ta.  Cái mà chúng ta đang có là ngày hôm nay, ta vẫn còn hơi thở, chứ tương lai nào ai biết?  Chúng chỉ là những ảo tưởng, thế nhưng có rất nhiều người trong chúng ta vẫn hằng mơ tưởng đến chúng hết ngày nầy đến ngày khác.  Làm sao ta có thể nhất tâm chánh niệm? 

-

Muốn nhất tâm chánh niệm thì có nhiều cách; chẳng hạn như niệm Phật, hoặc thiền.  Tuy nhiên, trong hạn hẹp bài nầy, chúng ta chỉ nói về thiền.  Thiền sẽ giúp ta chú tâm vào cái gì ta đang làm để từ đó quán chiếu vào đời sống hằng ngày của chúng ta.  Thí dụ như lúc ta đi, ta biết lúc nào ta dở chân lên, bước chân tới và để chân xuống, ấy là ta đang có chánh niệm, ấy là ta đang thiền vậy.  Cái lợi lạc trước nhất là ta biết những gì đang xảy ra, hoặc những chướng ngại vật để tránh, để không bị vấp ngã, do đó mà ta đi được đến nơi đến chốn an lành.  Kế nữa, nếu ta thực hiện được như vậy, tâm ta chỉ chú tâm vào những bước đi, chứ không dong ruổi, không bị những suy nghĩ vẩn vơ vây quấn… Ấy là ta đang có chánh niệm.

-

Tâm ta lúc nào cũng dong ruổi như con vượn chuyền cây, chứ không lúc nào nó chịu ở yên một chỗ.  Chính vì vậy mà ta phiêu lưu từ hết suy nghĩ vẩn vơ nầy đến suy nghĩ vẩn vơ khác.  Hôm nay ngồi đây mà tâm cứ nhớ đến thời quá khứ vàng son, hoặc mơ tưởng đến tương lai xa mờ.  Làm sao để ta trút bỏ những suy nghĩ vẩn vơ hầu thật sự sống với chính ta?  Muốn được như vậy chỉ còn cách là ta hãy tu tỉnh lại; hoặc ở chùa, hoặc ở nhà, hoặc ở bất cứ đâu.  Đừng hẹn, đừng đợi cho tội ác chồng chất lên, hoặc đến già, hoặc đến hưu trí rồi mới tu.  Nên nhớ rằng: “Mồ hoang lắm kẻ tuổi còn xanh.”  Ta phải tự tạo cho ta cái duyên để gần gũi Phật pháp và phải tu ở bất cứ đâu. 

-

Chẳng hạn như khi lái xe ta biết ta đang lái xe và như vậy, chẳng những ta an toàn, mà người cũng an toàn; được như vậy, chẳng những ta không sợ hãi, mà người cũng được yên tâm.  Hãy xem cái xe như vị Bồ Tát đã giúp đưa ta an toàn từ chỗ nầy đến chỗ khác; từ đó tay chân ta sẽ dịu dàng và cẩn thận hơn trong mọi động tác.  Nếu trên xe có người, xin hãy vì họ, lái làm sao cho họ cảm thấy thoải mái sung sướng, chứ đừng để họ phải hoảng sợ mà luôn miệng niệm Phật.  Hãy tập thiền ngay cả trong lúc lái xe để thấy cái vi diệu của nó.  Xin đừng lầm tưởng thiền là mơ mơ màng màng, lái xe mà mơ mơ màng màng là chết sớm.  Thiền ở đây là tâm thanh tịnh, tỉnh thức, biết rõ ràng ta đang làm gì.  Thiền là để chánh niệm chế ngự suy nghĩ vẩn vơ.  Thiền trong khi lái xe có nghĩa là ta biết ta đang lái xe, chứ không để chen vào bất cứ suy nghĩ vẩn vơ nào.  Lắm tai nạn đã xảy ra chỉ vì trong lúc lái xe mà tâm ta dong ruổi.

-

Tóm lại, chánh niệm chẳng những giúp ta tu giải thoát, mà còn tạo cho ta một đời sống tỉnh thức nữa.  Muốn có chánh niệm, hãy vào thiền vì thiền tập là một trong những phương thức hữu hiệu nhất. Thiền tập không có nghĩa là ngồi yên lặng để suy tư về một vấn đề gì, dù đó là một công án; mà thiền tập là để thực sự thấy rõ mặt mũi của chính mình cũng như của sự vật.  Ngoài ra, thiền tập còn giúp ta loại trừ những mê muội và loạn tưởng; từ đó, tâm ý ta sẽ dừng lại, chứ không phải là nhốt tâm.  Thiền tập còn khiến những kẻ ồn ào vọng động trở về ngay với họ mà từ tốn êm dịu hẳn lại.  Thiền tập còn giúp những kẻ hay ganh tị và bươi móc dừng hẳn lại để không tạo ra bất cứ một cuộc tranh luận nào.  Thiền tập sẽ giúp mọi người cùng biết lắng tai nghe nhau và sống an vui với nhau trong tình thương yêu của từ, bi, hỉ, xả.

KHÓA THIỀN SỐNG TỈNH THỨC 10/08/2015