MỌI ĐIỀU TỐT ĐẸP ĐỀU BẮT NGUỒN TỪ MỘT Ý ĐỊNH TRONG SẠCH (CETANĀ - Ý ĐỊNH TẠO NÊN HÀNH ĐỘNG)
Thiền giả thân mến, trong đời sống của một thiền giả, mọi hành động chúng ta làm không đơn thuần bắt đầu từ đôi tay hay lời nói, mà nó nảy mầm từ sâu thẳm trong tâm ý. Ý định (Cetanā - Ý định tạo nên hành động) chính là hạt giống quyết định quả ngọt hay trái đắng về sau. Thiền giả biết không, một lễ nghi rình rang đôi khi chẳng quý bằng một hơi thở nhẹ nhàng khi thiền giả làm việc thiện với lòng thành kính trọn vẹn. Khi tâm trí thiền giả trong sạch, không mảy may vụ lợi, thì hành động đó mới thực sự có sức mạnh và trở thành gốc rễ của mọi sự bình an.
Đối với những người đang đi trên con đường tỉnh thức, việc đặt trọn niềm tin vào Ba ngôi báu (Tiratana - Ba chỗ dựa cao quý) giống như việc tìm thấy một ngọn hải đăng giữa biển đêm mịt mù. Đây không phải là sự tin tưởng mù quáng, mà là điểm tựa vững chãi để sự thật cao quý luôn được rạng rỡ và soi sáng nhân gian. Khi đối diện với nỗi đau mất mát, chính niềm tin này sẽ giúp thiền giả đứng vững, nhìn thấu được lẽ sinh tử để lòng mình không bị nhấn chìm trong tuyệt vọng. Sự khác biệt giữa một việc làm phô trương và một hành động gieo trồng hạt giống lành bằng sự tỉnh thức là rất lớn; bởi khi tâm thiền giả tĩnh lặng, dòng năng lượng thiện lành ấy sẽ mang lại sự nhẹ nhõm cho cả thiền giả và những người thương yêu đã đi xa.
CÁCH CHÚNG TA GỬI TRAO NHỮNG ĐIỀU TỐT LÀNH CHO NGƯỜI ĐI XA (PATTIDĀNA - CHIA SẺ PHƯỚC LÀNH)
Cuộc sống này là một dòng chảy không ngừng của sự cho và nhận, nơi mà tình yêu thương chân thật chẳng thể bị ngăn cách bởi cái chết. Việc chia sẻ phước lành (Pattidāna - Chia sẻ phước lành) không phải là điều gì huyền bí, mà chính là cách chúng ta giữ vững sợi dây liên kết với cha mẹ, tổ tiên và những người thân thuộc qua nhiều đời. Khi thiền giả nuôi dưỡng lòng biết ơn (Kataññū - Sự hiểu rõ ơn sâu) và biến nó thành những hành động tử tế ở hiện tại, thiền giả đang thực hiện một hành trình gửi trao đầy ý nghĩa. Đây là việc hướng dòng năng lượng tốt đẹp đến các cõi sống (Bhava - Cõi sống) khác nhau, nơi người thân chúng ta đang có mặt.
Mỗi người đã khuất, tùy vào những gì họ đã làm khi còn sống mà sẽ có những sự thọ nhận khác nhau. Nếu người thân của thiền giả đã may mắn được tái sinh làm người, ta cầu chúc cho họ có được sức khỏe, sống lâu và sớm gặp được những bậc thầy thông tuệ để rèn luyện tâm tính, giữ gìn lối sống đạo đức và mở mang trí tuệ. Nếu họ đã sinh về những nơi vui sướng như cõi trời, chúng ta hãy nhắn nhủ họ đừng mải mê tận hưởng những niềm vui tạm bợ mà quên mất việc tiếp tục bồi đắp những điều thiện lành. Còn nếu chẳng may họ đang ở những nơi đau khổ và lụy phiền, chính lòng thành và những việc tốt của thiền giả sẽ giúp họ có thêm cơ hội để khởi sinh niềm vui, từ đó giảm bớt những nỗi đau và sớm thoát khỏi cảnh khổ.
Điều quan trọng nhất là thiền giả cần nhắc nhở người đi xa hãy cùng vui lòng với điều tốt của người khác (Anumodanā - Vui lòng với điều tốt của người khác). Khi thấy người ở lại sống tốt và làm nhiều việc thiện, tâm trí người đã khuất sẽ trở nên nhẹ nhàng, giúp vơi bớt những sự không thoải mái (Dukkha - Khổ) và những luyến ái còn vương vấn trong lòng.
LỐI SỐNG CỦA NGƯỜI Ở LẠI LÀ MÓN QUÀ QUÝ GIÁ NHẤT (KAMMA - HÀNH ĐỘNG VÀ KẾT QUẢ)
Thiền giả ạ, lối sống của chúng ta hằng ngày chính là "mảnh ruộng" để gieo trồng những điều tốt đẹp. Ta thường thấy mọi người than khóc nức nở khi mất đi người thân, nhưng thiền giả hãy nhớ rằng "lệ sầu chẳng đổi được nghiệp duyên". Sự buồn bã quá mức chỉ làm cho lòng mình thêm nặng nề và khiến người đã khuất khó lòng thanh thản. Thay vào đó, việc giữ gìn một cách sống đúng đắn (Sammā Ājīva - Cách sống đúng đắn) mới thực sự có sức mạnh thay đổi cục diện, bởi hành động và kết quả (Kamma - Hành động và kết quả) luôn vận hành một cách công bằng.
Thay vì chìm trong sầu muộn, thiền giả hãy rèn luyện lòng mình thông qua việc giữ gìn lối sống tử tế (Sīla - Đạo đức), giữ cho tâm trí luôn bình lặng (Samādhi - Sự bình lặng của tâm) và phát triển trí tuệ thấu suốt (Paññā - Trí tuệ thấu suốt). Khi thiền giả biết cách gột sạch lòng mình khỏi những lo âu, hờn giận và thấy rõ rằng mọi thứ trên đời đều mang tính không bền vững (Anicca - Tính không bền vững), thiền giả sẽ không còn bám víu vào nỗi đau. Hãy lấy sự tỉnh thức làm kim chỉ nam để vượt qua những thói quen xấu và lỗi lầm cũ, đó mới chính là sự báo hiếu cao đẹp nhất dành cho những người đã khuất.
HƯỚNG VỀ SỰ TỰ DO VÀ VẮNG LẶNG TUYỆT ĐỐI (NIBBĀNA - SỰ DẬP TẮT HOÀN TOÀN KHỔ ĐAU)
Mọi nỗ lực làm điều tốt hay rèn luyện tâm trí rốt cuộc đều hướng về một cái đích cuối cùng: sự giải thoát hoàn toàn khỏi vòng lặp của sinh và tử. Đó chính là sự dập tắt hoàn toàn khổ đau (Nibbāna - Sự dập tắt hoàn toàn khổ đau). Đây là trạng thái của một tâm hồn hoàn toàn vắng lặng, không còn bị ràng buộc bởi những lo toan, không còn bị cuốn theo dòng xoáy của buồn vui hay sợ hãi. Đây chính là món quà cao quý nhất mà một thiền giả có thể hướng đến cho chính mình và cho muôn loài.
Để đạt được điều đó, thiền giả cần sự tỉnh thức trong từng phút giây hiện tại (Sati - Sự ghi nhớ hiện tại). Mỗi sớm mai khi thức dậy, hãy biết quý trọng sự sống và nắm bắt cơ hội để làm điều tốt. Ta cầu mong cho tất cả mọi loài, dù đang có mặt ở đâu hay đã khuất bóng, đều có đủ duyên lành để nghe được những lời dạy đúng đắn và siêng năng tu học để sớm dứt khỏi khổ đau.
Nguyện cho lòng yêu thương không điều kiện (Mettā - Lòng yêu thương không điều kiện) lan tỏa khắp muôn nơi, giúp mọi chúng sinh tìm thấy ánh sáng của sự thật. Mong cho tất cả đều đạt được sự bình an tuyệt đối, thoát khỏi vòng luân hồi đầy biến động để hướng về nơi vắng lặng, không còn sinh diệt, mãi mãi sáng ngời ánh sáng của sự tỉnh thức.
