SỰ THẬT VỀ CÁI THÂN VÀ CUỘC ĐỜI MONG MANH
Cuộc đời và cái thân này của chúng ta chẳng mấy khi trôi qua một cách êm đềm hay phẳng lặng như ta hằng mong đợi. Khi nhìn thật kỹ vào sự thật, mỗi thiền giả sẽ thấy rõ mọi thứ quanh mình đều mang cái lẽ Anicca (Sự không bền vững). Chúng ta cứ mải mê gom góp, nhặt nhạnh, nhưng thử dừng lại mà ngẫm xem, dù đồ ăn có đầy ắp đến mấy thì cũng đến ngày cái thân này rệu rã, chẳng còn sức để nếm chút hương vị nào nữa. Của cải cũng vậy, dù nắm trong tay bao nhiêu đồ đạc quý giá, rồi cũng đến lúc chúng chẳng còn nghĩa lý gì khi ta không còn dùng được nữa. Cả những sợi dây thương yêu quấn quýt lấy nhau, những tình cảm sâu nặng nhất giữa người với người, cũng phải dừng lại lúc khoảnh khắc chia lìa ập đến, để lại ta một mình mà chẳng còn cách nào để nán lại. Đó chính là cái lẽ Dukkha (Sự bất mãn hay khó chịu) luôn có mặt trong từng hơi thở của sự sống. Chính vì nhận ra sự tạm bợ này, việc tìm cho mình một nơi nương náu thực sự mới là điều cốt yếu nhất để giữ lấy mạng mình trước khi những thay đổi lớn của đất trời quét qua.
Khi những trận cuồng phong ập đến giữa đời
Đời người chẳng mấy khi suôn sẻ, và khi những tai ương bất ngờ đổ ập xuống, lòng người thường rối bời như đứng giữa cơn giông lớn. Nếu không chuẩn bị kỹ từ trước, thiền giả rất dễ bị dìm trong nỗi Domanaussa (Sự buồn phiền trong tâm), thấy mình rã rời và yếu đuối trước những chuyện chẳng may.
Vì sao nước mắt lại hay rơi trong những lúc khốn khó như vậy? Đó là lẽ đương nhiên khi những thứ ta từng tin là chắc chắn bỗng chốc tan biến, để lại một hố sâu trống hoác trong lòng vì thiếu vắng một chỗ dựa bên trong. Khi nỗi đau và sự cay đắng bủa vây, nếu không chuẩn bị tâm thế vững vàng, ta sẽ thấy mình nhỏ bé và không biết bấu víu vào đâu. Những giọt nước mắt ấy chính là bằng chứng rõ rệt cho thấy tâm trí đang lạc lối vì không tìm thấy một nơi trú ẩn an toàn bên trong chính mình. Từ sự vỡ vụn đó, việc tìm kiếm một cái hiểu đủ mạnh để che chở cho tâm hồn trở nên gấp rút hơn bao giờ hết.
CÁI HIỂU BIẾT THẤU TẬN XƯƠNG TỦY – NƠI NƯƠNG TỰA KHÔNG LAY CHUYỂN
Chỉ khi rơi vào cảnh ngặt nghèo hay lúc cận kề cái chết, ta mới biết mình thực sự có gì trong tay để dùng. Lúc trời yên biển lặng, ai cũng tưởng mình vững vàng, nhưng chỉ khi sóng gió nổi lên, sự thật về chỗ dựa của mỗi người mới hiện ra rõ rệt. Chỗ dựa chân thật mà Đức Thế Tôn muốn nhắc nhở chúng ta chính là Paññā (Sự hiểu biết sâu sắc về sự thật). Đây không phải là cái biết qua sách vở, mà là cái hiểu thấu tận lòng về lẽ thường của đất trời. Khi một thiền giả có được Paññā, người đó sẽ đứng vững trước những thay đổi lớn nhất. Sự khác biệt giữa người có và người không có điểm tựa này nằm ở chính cách họ đón nhận những lúc ngặt nghèo.
Với cái hiểu đúng đắn, sự cay đắng không còn đủ sức quật ngã ta, vì ta đã thấy rõ mọi sự đều phải diễn ra như thế. Cái hiểu này giống như chiếc neo giữ cho con thuyền tâm trí không bị sóng dữ cuốn đi, và chỉ đến khi thực sự cần thiết, ta mới thấy nó quý giá hơn mọi của cải trên đời. Nhưng cái hiểu thấu tận xương tủy ấy không tự dưng mà có, nó cần một con đường đi cụ thể, một cách rèn luyện mà Đức Phật đã chỉ dạy để ai cũng có thể tự xây cho mình một hòn đảo giữa dòng nước xiết.
CON ĐƯỜNG NƯƠNG TỰA VÀO TỪNG HƠI THỞ VÀ BƯỚC CHÂN
Để xây được chỗ dựa chắc chắn đó, ta không thể ngồi chờ mà phải bắt tay vào rèn luyện ngay lúc này. Theo lời dạy quý báu của Thiền Sư Thitsa Shwe Si, con đường duy nhất để có được sự nương tựa thật sự là cách rèn luyện Satipaṭṭhāna (Bốn nền tảng của sự chú tâm). Đây là cách thiền giả học nhìn rõ mọi chuyện đang diễn ra trong thân và tâm mình một cách bền bỉ. Khi kiên trì đi trên con đường này, ta đang từng bước xây cho mình một thành trì vững chãi từ bên trong, giúp ta không còn phải dựa dẫm vào những thứ tạm bợ bên ngoài. Hãy nương tựa vào cách rèn luyện này để thấu triệt cái lẽ Dhamma (Sự thật hay Giáo pháp), vì đây là lối thoát duy nhất giúp mỗi người tìm thấy sự bình yên giữa một đời đầy biến động. Đừng đợi đến khi bão đến mới cuống cuồng tìm chỗ trốn, hãy rèn luyện tâm trí ngay từ bây giờ. Đó là lời nhắn nhủ chân thành nhất dành cho mỗi thiền giả trên con đường tìm về sự tự do và bình an thực sự cho chính mình.
