Trong bước đường rèn mình của một thiền giả, chuyện đời và chuyện đạo vốn dĩ chẳng thể tách rời.
Chúng ta không tìm về sự yên ổn bằng cách chạy trốn thế gian, mà sự lớn mạnh của cái tâm chỉ thực sự nảy mầm khi ta dám đối mặt với những ngày gian khó.
Những cảnh ngộ éo le, dưới cái nhìn của một người biết tu tập, chẳng bao giờ là hố ngăn bước chân ta.
Ngược lại, chúng chính là ngọn lửa thử vàng, là bài học sống còn để nung nấu một cái tâm yếu ớt trở nên gan góc.
Này người, gốc rễ của đời sống này chính là dukkha (nỗi khổ đau và những điều không như ý). Nếu không nhìn sâu vào những cơn đau thắt lòng, ta sẽ mãi quẩn quanh trong vòng xoáy của sự than vãn.
Một thiền giả hiểu rằng chẳng có kết quả tốt đẹp nào có thể đứng vững nếu thiếu đi quá trình tôi luyện đến mức rã rời.
Những nỗi lo toan ập đến không phải để vùi dập con người, mà để xem sức chịu đựng và cái gan của chúng ta sâu dày đến mức nào. Khi thấu được điều này, chúng ta sẽ bắt đầu nhìn nhận những thử thách tột cùng không phải là sự bất công, mà là một sự chuẩn bị cho những bước đi vững chãi hơn về sau.
Có một sự thật rõ ràng nhưng ta hay quên mất: Đến cái tư cách để chịu khổ mà bạn còn không có, thì lấy đâu ra phước đức để đón nhận puñña (phước báu)?
Sự thành công hay cuộc sống ấm êm chân thực không bao giờ đến từ mấy thứ may mắn rỗng tuếch, mà nó phải được xây dựng trên cái gốc vững chắc của sức mạnh bên trong.
Những người chắc chắn sẽ thành công, chắc chắn giàu có và hạnh phúc, đều phải bước qua đại nạn. Chính những tai ương lớn trong đời là cách để lọc lại và rèn giũa những đức tính quý giá:
Lòng nhẫn nhịn (khanti): Đây là khả năng chịu đựng mọi cảnh đời khốn khó mà không nảy sinh lòng oán hận. Sự nhẫn nại giúp thiền giả giữ được cái đầu lạnh khi đối diện với bão tố, không để những xáo trộn bên ngoài làm lung lay ý chí.
Sự siêng năng bền bỉ (viriya): Đó là nỗ lực không ngừng nghỉ, là ngọn lửa đốt sạch sự lười biếng và hèn nhát. Sự bền bỉ giúp chúng ta thuần phục cái thân cái ý, biến những mệt mỏi thành sức mạnh để hành động.
Lòng can đảm và gan góc: Để đứng vững giữa đời, thiền giả cần một trái tim dũng cảm, không sợ hãi trước những mất mát và sẵn sàng đón nhận những bài học đau đớn nhất mà lẽ gieo gì gặt nấy của đất trời mang lại.
Khi những đức tính này chưa đủ chín muồi, việc có được những điều tốt đẹp đôi khi lại là một cái vạ khôn lường.
Hãy thử nghĩ xem, nếu một sớm mai thức dậy, khi lòng dạ bạn vẫn còn ngơ ngác, chưa hề được rèn giũa, mà tiền bạc từ trên trời rơi xuống, tiếng tăm lẫy lừng ập đến, hay bạn có vợ đẹp con khôn, được đặt vào chỗ gia đình quyền thế... thì đó chưa chắc đã là phúc lành.
Ngược lại, nếu thiếu đi sức mạnh bên trong, những thứ đó chính là cái họa. Bởi lẽ, khi con người chưa đủ tầm vóc để làm chủ của cải và danh tiếng, chúng sẽ nhanh chóng quay lại hủy hoại chính người sở hữu.
Trước khi trao tặng những món quà quý giá, cuộc đời thường đặt chúng ta vào những thử thách tột cùng của đau khổ. Đó là lúc thân tâm dường như rời ra, gân cốt mệt mỏi đến rệu rã, cuộc sống gần như không thể vượt qua, gia đình tan nát và bóng tối vây kín lối về.
Đây chính là lúc thử xem sati (sự tỉnh táo rõ biết) của bạn đang ở đâu. Liệu bạn có đủ tỉnh để nhận ra rằng đây là một bài kiểm tra sống còn, hay bạn sẽ để mình chìm nghỉm trong sự gục ngã?
Khi đứng trước những lúc đen tối nhất, người đời thường hay khóc lóc, kêu gào và không ngừng trách móc số phận.
Nhưng với một thiền giả thực thụ, đây lại là cơ hội vàng để tự đứng vững trên đôi chân của mình. Đó là lúc mà mọi ô dù che chắn đều biến mất, mọi chỗ dựa bên ngoài đều sụp đổ.
Khi đằng sau bạn không có ai để cậy nhờ, khi xung quanh chỉ là một màu đen đặc, đó chính là lúc bạn mạnh mẽ nhất.
Việc không còn đường lùi buộc người ta phải dồn hết sức lực để tiến về phía trước. Sự đơn độc lúc này chẳng phải là nỗi bất hạnh, mà là một món quà để ta thấy rằng: chỗ dựa duy nhất và chắc chắn nhất chính là chính mình.
Trong cái cô quạnh tuyệt đối của bóng tối, cái gan của con người mới hiện rõ nhất. Chẳng có lối thoát hiểm nào cho hành trình lớn lên của một đời người, chỉ có sự vươn lên từ đống tro tàn của những đổ vỡ.
Lời cuối sư muốn nhắn nhủ đến bạn, người đang trăn trở giữa dòng đời: Hãy hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này của mình. Sống trọn vẹn với những nỗi đau, đi xuyên qua nó mà không đánh mất mình, đó chính là cách bạn chạm đến saccadhamma (sự thật về lẽ đạo).
Bước chân của người thiền giả không có chỗ cho sự tháo lui. Dù cuộc sống có làm bạn mệt mỏi đến đâu, dù người thân hay công việc có gặp tai ương gì, hãy nhớ rằng đó chỉ là những bài kiểm tra để xem bạn có xứng đáng với những phước đức lớn lao phía trước hay không.
Đừng ngồi đó mà than khóc cho cái số, vì bạn chỉ có một con đường duy nhất là tiến lên thôi. Làm gì có đường lùi! Hãy giữ lấy sự gan góc và lòng dũng cảm, vì chỉ có kẻ dám đi xuyên qua bóng tối mới thấy được ánh sáng của buổi bình minh.
